Η MONUMENTA, αστική μη κερδοσκοπική εταιρεία για την προστασία της φυσικής και της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς Ελλάδας και Κύπρου, πραγματοποίησε το πρόγραμμα «Καταγραφή και Ανάδειξη κτηρίων 19ου και 20ου αιώνα στην Αθήνα», το διάστημα 2013-2015, με αποκλειστική δωρεά του ΙΔΡΥΜΑΤΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ. Το πρόγραμμα καταγραφής κτηρίων επεκτάθηκε και πραγματοποιείται και στη Θεσσαλονίκη με τίτλο «Καταγραφή και Ανάδειξη κτηρίων 19ου και 20ου αιώνα στη Θεσσαλονίκη».

Οι κύριοι στόχοι του προγράμματος είναι η έρευνα και η καταγραφή όλων των κτηρίων της περιόδου 1830-1940, με σκοπό τη μελέτη τους αλλά και την προστασία και την ανάδειξή τους. Παράλληλα το πρόγραμμα στοχεύει να εντάξει την αρχιτεκτονική στην καθημερινή ζωή των κατοίκων και επισκεπτών της πόλης με μια σειρά δραστηριοτήτων και εκδηλώσεων (εκπαιδευτικά προγράμματα, ημερίδες, ξεναγήσεις, ποδηλατοδιαδρομές, ιστοσελίδα, έντυπα κ.λπ.) αλλά και με την ενεργό συμμετοχή στην καταγραφή, στην πληροφόρηση για τα κτήρια.

Το πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης συντονίζει μία ομάδα αρχιτεκτόνων ειδικευμένων στη διαχείριση και προστασία των μνημείων και μεγάλο αριθμό εθελοντών συνεργατών. Η συντονιστική ομάδα βρίσκεται σε επικοινωνία με τους αρμόδιους φορείς προστασίας αλλά και τους φορείς εκείνους που έχουν πραγματοποιήσει καταγραφές κτηρίων και διαθέτουν αρχειακό υλικό.

Η τελευταία απογραφή

Το Σάββατο 24 Ιουνίου συνεχίστηκε η καταγραφή, αυτή τη φορά στην περιοχή του Φραγκομαχαλά και στα Άνω Λαδάδικα, από εθελοντές του προγράμματος και η συντονίστρια της MONUMENTA, Ειρήνη Γρατσία.

Κτήριο στην Εδέσσης 4. Έτος ανέγερσης πριν το 1917

Το κτίσμα αυτό αποτελεί μαζί με εκείνο της οδού Εδέσσης 6, μια αδιάσπαστη αρχιτεκτονική ενότητα. Μικρότερο σε όγκο, έχει ορθογωνική κάτοψη και στεγαζόταν με τετράρριχτη ξύλινη στέγη. Η κάτοψή του έχει αλλοιωθεί εντελώς από σύγχρονες επεμβάσεις. Το ισόγειο έχει ενοποιηθεί εσωτερικά με τμήμα της κάτοψης του γειτονικού κτηρίου. Ένα ξύλινο κλιμακοστάσιο οδηγεί στον όροφο. Η όψη του ορόφου διαμορφώνεται με την εν σειρά παράθεση τριών χαμηλών τόξων που εδρεύουν σε κίονες με απλό γραμμικό επίκρανο. Τις γωνίες του κτηρίου τονίζουν ψευδοπαραστάδες που καλύπτουν όλο το ύψος του κτίσματος και φέρουν οριζόντιες ραβδώσεις. Το κτίσμα έχει υποστεί επεμβάσεις που αλλοιώνουν τη μορφή του.

Σημείωση: Το κείμενο έχει δημοσιευθεί το 1985 και η σημερινή κατάσταση του κτηρίου που αντικατοπτρίζεται στις φωτογραφίες δυστυχώς μοιάζει να είναι χειρότερη από αυτή που περιγράφεται στο κείμενο.

Πηγή κειμένων: Νεώτερα Μνημεία της Θεσσαλονίκης”, μια έκδοση της 4ης Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων, του Υπουργείου Πολιτισμού, Θεσσαλονίκη 1985-86.

Κτήριο στην Εδέσσης 6. Μπενσουσάν Χαν.Έτος ανέγερσης πριν το 1917

Το κτήριο στον αριθμό 6 της οδού Εδέσσης (οδός Τας Χάνι όπως λεγόταν τότε) έχει τη δικιά του ιστορία όπως και ο μικρός δρόμος στον οποίον βρίσκεται. Μαζί με το διπλανό του κτήριο στον αριθμό 4 έχουν κτιστεί πριν το 1917 και επέζησαν της μεγάλης πυρκαγιάς του 1917 (όπως και όλη η περιοχή των Λαδάδικων). Το αξιόλογο με το εν λόγω κτήριο είναι και ότι απέφυγε τις επακόλουθες κατεδαφίσεις στην περιοχή όπως και τα άλλα κτίρια στην οδό Εδέσσης (Κύρτση Χαν – 1910 στο νούμερο 5, Εμνιέτ Χαν-Μέγαρο Νάτσινα – 1896 στον αριθμό 3 και το κτήριο στον αριθμό 7 που χρονολογείται επίσης πριν από το 1917).

Η κάτοψη του κτηρίου οργανώνεται γύρω από έναν οκταγωνικό χώρο που στεγάζεται με υαλωτή στέγη. Η όψη του κτηρίου διαιρείται σε δύο ζώνες: το ισόγειο με τα καταστήματα, των οποίων τα ανοίγματα ορίζουν 4 πεσσοί με οριζόντιες ραβδώσεις και τη ζώνη του ορόφου. Το ισόγειο διαχωρίζεται από τον όροφο με γείσο που προεξέχει και προβάλλει περισσότερο στα σημεία των θέσεων των πεσσών. Στις θέσεις αυτές εδρεύουν και οι ψευδοπαραστάδες του ορόφου που φέρουν κορινθιακά επίκρανα.

Η μορφή του κτίσματος βέβαια σήμερα εμφανίζεται αλλοιωμένη από σύγχρονες παρεμβάσεις, όπως αφαίρεση του μεταλλικού στέγαστρου και μερική κάλυψη των πεσσών.

Το κτήριο σήμερα ανήκει στην κ. Ρούλα Γρηγοριάδου Παπανάγνου που το κληρονόμησε από τον θείο της, τον μεγαλέμπορο και πρόσωπο γνωστό στην ιστορία της πόλης, Βασίλειο Ζωτιάδη. Η ιδιοκτησία του είναι από πρώην μετόχι του Μεγάλου Τεμένους της Μέκκα και περιήλθε στην ιδιοκτησία του Σαμουήλ Μπενσουσάν στα 1920 για να μεταβιβαστεί στους γιους του Ισακ και Ζακ για να αγοραστεί στα 1929 από τους αδελφούς Ζωτιάδη. Ο Βασίλειος Ζωτιάδης στέγαζε εκεί την επιχείρησή του και αρχικά το κτήριο ήταν ενσωματωμένο με το διπλανό της επιχείρησης Μουμτζή – Τέια- Καφέδες (στον αριθμό 8).

Λέγεται μάλιστα ότι η βάση του Μπενσουσάν Χαν δηλαδή τα πρώτα μέτρα του ισογείου χρονολογούνται από το 1810 σύμφωνα με παλιά κιτάπια των κτηρίων.

Πηγή κειμένων: parallaximag. Ο Χάρτης της πόλης: Μπενσουσάν Χαν.

Φωτογραφίες σημερινής κατάστασης: Επιτόπια καταγραφή του προγράμματος «Καταγραφή και Ανάδειξη των κτηρίων του 19ου και 20ου αι. στη Θεσσαλονίκη» της MONUMENTA στις 25.06.2016

Κτήριο στην οδό Εδέσσης 10 και Κατούνη Μέγαρο Λαδένη. Έτος ανέγερσης: γύρω στο 1930

Το κτήριο βρίσκεται σε περίοπτη θέση στη γωνία των οδών Εδέσσης και Κατούνη και καθορίζει μια από τις πλευρές της πλατείας Εμπορίου.

Όσοι ενδιαφέρονται να γνωρίσουν την αρχιτεκτονική της Θεσσαλονίκης μπορούν να συμμετέχουν ως εθελοντές-συνεργάτες στο πρόγραμμα, δηλώνοντας τα στοιχεία τους στην επίσημη σελίδα του προγράμματος.

Ανακάλυψε περισσότερα για την ιστορία της Θεσσαλονίκης.

Advertisements